Identifikimi i shpërqendrimeve është një hap kritik për të përmirësuar fokusin dhe për të menaxhuar kohën në mënyrë efektive. Shumë njerëz përpiqen të punojnë më shumë, por nuk analizojnë se çfarë po ua ndërpret vazhdimisht përqendrimin. Pa këtë vetëdije, çdo përpjekje për produktivitet mbetet e kufizuar.
Shpërqendrimet zakonisht ndahen në dy kategori: të jashtme dhe të brendshme. Shpërqendrimet e jashtme vijnë nga ambienti përreth, si telefoni, rrjetet sociale, njoftimet, zhurma apo ndërprerjet nga të tjerët. Këto janë më të lehta për t’u identifikuar, sepse janë të dukshme dhe konkrete.
Në anën tjetër, shpërqendrimet e brendshme janë më të fshehta dhe shpesh më të rrezikshme. Këto përfshijnë mungesën e motivimit, lodhjen, mendimet e shpërndara apo dëshirën për të shtyrë detyrat (prokrastinim). Edhe nëse ambienti është i qetë, këto faktorë mund të të pengojnë të qëndrosh i fokusuar.
Një nga mënyrat më efektive për të identifikuar shpërqendrimet është të analizosh një ditë tipike pune. Kur e humb fokusin, ndalu për një moment dhe pyet veten: “Çfarë më ndërpreu?” Me kalimin e kohës, do të fillosh të shohësh modele të përsëritura.
Shpesh, shpërqendrimet nuk janë vetëm zakone, por edhe mënyra për të shmangur detyra më të vështira. Kur një detyrë kërkon përqendrim të lartë, truri kërkon alternativa më të lehta, si kontrollimi i telefonit apo aktivitete të tjera të thjeshta. Prandaj, identifikimi i shpërqendrimeve është i lidhur ngushtë me kuptimin e sjelljes tënde.
Në praktikë, njerëzit që arrijnë rezultate të larta nuk janë ata që nuk kanë shpërqendrime, por ata që i njohin dhe i menaxhojnë ato në mënyrë të vetëdijshme.
Shembull praktik:
Një person përpiqet të punojë në një projekt për 2 orë, por gjatë kësaj kohe kontrollon telefonin disa herë, hap rrjete sociale dhe ndërpritet nga njoftime të ndryshme. Në fund, ai ka punuar realisht vetëm një pjesë të vogël të kohës.
Kur fillon të analizojë sjelljen e tij, kupton që shpërqendrimi kryesor është telefoni. Ai vendos ta vendosë telefonin në “silent” dhe ta largojë nga tavolina gjatë kohës së punës.
Ditën tjetër, ai arrin të punojë më gjatë pa ndërprerje dhe përfundon më shumë punë në më pak kohë. Vetëm duke identifikuar një shpërqendrim kryesor, ai përmirëson ndjeshëm fokusin e tij.